«Μην ανοίγεις το στόμα σου και την καρδιά σου στον καθένα, στους χίλιους κι αν ένας καταλάβει...»

Αγ. Σεραφείμ του Σάρωφ


Τετάρτη, 16 Απριλίου 2014

Ο ρόλος του Fethullah Gülen στην τουρκική πολιτική σκηνή


Αν μπορούσαμε να βρούμε ένα πρόσωπο της τουρκικής πολιτικής σκηνής, του οποίου η δημοτικότητα συγκρίνεται – αν όχι ξεπερνά – τον πρωθυπουργό Recep Tayyip Erdoğan, αυτός δεν είναι άλλος από τον ιμάμη Fethullah Gülen. Γεννημένος στις 27 Απριλίου του 1941, βρίσκεται αυτοεξόριστος στην Πενσυλβάνια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής από το 1999 και θεωρείται ένας από τους πιο ισχυρούς άνδρες στο χώρο του Ισλάμ, όντας πρώην ιμάμης, συγγραφέας και ιδρυτής του κινήματος Gülen, ενός θρησκευτικού και κοινωνικού κινήματος το οποίο ξεκίνησε από την Τουρκία και εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο.


Γράφει ο Θανάσης Σταμούλης


Το συγκεκριμένο κίνημα είναι βασισμένο στις ιδέες και στις αντιλήψεις που έχει ο Gülen για το μέλλον του τουρκικού έθνους και για τον ρόλο του Ισλάμ στην παγκόσμια κοινότητα. Το κίνημα Gülen απαριθμεί παραπάνω από 1.200 ιδιωτικά φροντιστήρια σε 120 χώρες, ενώ πολλά από τα μέλη του κατέχουν επιτελικές θέσεις στην αστυνομία, στον στρατό και στις δικαστικές αρχές της γείτονως χώρας. Ο μυστικιστικός όμως χαρακτήρας του κινήματος, σε συνδυασμό με την παρακρατική δράση των μελών του εναντίον της κυβέρνησης (σκάνδαλο υποκλοπών των συνομιλιών κυβερνητικών μελών) είναι ο λόγος που ο Erdoğan έχει ανοίξει μέτωπο εναντίον του «αφανούς» ιεροκύρηκα με σκοπό τον περιορισμό των δράσεων του στην τουρκική πολιτική σκηνή. Βέβαια, οι δύο άνδρες δεν υπήρξαν φύσει και θέση εχθροί διαχρονικά.
Τουναντίον, το 2001 βρέθηκαν στην ίδια πλευρά και συνεργάστηκαν για την κατάληψη της κρατικής εξουσίας από το –νεοιδρυθέν τότε- Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Erdoğan. Έκτοτε, θα αρχίσουν οι διορισμοί από τις κυβερνήσεις Erdoğan απόφοιτων των σχολείων Gülen σε όλο το φάσμα των γραφειοκρατικών δομών του τουρκικού κράτους, από τα σώματα ασφαλείας και τον τουρκικό στρατό μέχρι τις μυστικές υπηρεσίες και το δικαστικό σώμα. Είναι ευρέως γνωστό ότι η συμβολή του Gülen και των μελών του στην καθαίρεση του κεμαλικού κράτους που είχε στηθεί για δεκαετίες στην Τουρκία ήταν καθοριστική, όπως και για την φυλάκιση εκατοντάδων αξιωματικών του στρατού από την «μετριοπαθή» ισλαμική κυβέρνηση του Erdoğan.

Η αποκαθήλωση του στρατού από τον ρόλο του ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων ήταν το κομβικό σημείο πάνω στο οποίο εδραιώθηκε η δύναμη του Erdoğan ως πρωθυπουργού για παραπάνω από μια δεκαετία. Παράλληλα όμως, τις βάσεις για τον εξισλαμισμό της ελίτ της τουρκικής κοινωνίας φαίνεται να έχει πετύχει και ο ιμάμης Gülen, με την τοποθέτηση δικών του ανθρώπων σε δημόσια αξιώματα. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από τηλεοπτική του συνέντευξη το 1999, όπου απευθυνόμενος στους Τούρκους πολίτες, τους κάλεσε να δράσουν ως «ιοί εισερχόμενοι δια των αρτηριών του τουρκικού κοινωνικο-πολιτικού σώματος μέχρι να φθάσουν εις τον εγκέφαλόν του και να καταλάβουν το κεντρικόν νευρικόν σύστημα αυτού. Τότε θα αποκαλύψουν ποιοί είναι και ποιός ο τελικός τους στόχος». Ο στόχος αυτός δεν είναι άλλος από την εγκαθίδρυση του «ήπιου Ισλάμ» ως η μοναδική πολιτική και κονωνική λύση για την ευημερία του τουρκικού έθνους. Ποια ήταν όμως τα σημεία τριβής που οδήγησαν την συμμαχία Erdoğan – Gülen σε ολική ρήξη;
Από στενοί συνεργάτες, άσπονδοι εχθροί.
Η τομή στην πολιτική σχέση των δύο ανδρών επήλθε με την αλλαγή στάσης της κυβέρνησης Erdoğan προς τον ανερχόμενο σε επιρροή και δύναμη Fethullah Gülen. Προσπαθώντας να περιορίσει το κίνημα Gülen, ο Erdoğan αποφάσισε το κλείσιμο των περιβόητων ισλαμικών φροντιστηρίων και την σύλληψη του δημοσιογράφου Ahmet Şık για την έκδοση του βιβλίου The Imam's Army (Ο στρατός του Ιμάμη). Αυτή η ενέργεια, μαζί με την υιοθέτηση μιας πιο αυταρχικής πολιτικής εκ μέρους του ίδιου του Erdoğan, άνοιξε τον ασκό του αιόλου και οδήγησε τον αυτοεξόριστο ιεροκήρυκα να προβεί σε αντίποινα. Τον Δεκέμβριο του 2013, 5 ηχογραφημένες συνομιλίες του Erdoğan με τον γιο του αλλά και με άλλα μέλη της κυβέρνησης βρήκαν το φως της δημοσιότητας. Στις υποκλαπείσες συνομιλίες, ο Erdoğan φέρεται να λέει στον γιο του, Μπιλάλ, να «ξεφορτωθεί» μεγάλα χρηματικά ποσά την ημέρα που αποκαλύφθηκε η είδηση της έρευνας στην κυβέρνησή του για διαφθορά.
Ο Erdoğan έκανε λόγο για συνωμοσία που αποσκοπεί στην ανατροπή της κυβέρνησής του, υπονοώντας την εμπλοκή των ανθρώπων του Gülen στις μυστικές υπηρεσίες. Εν συνεχεία, σε μια προσπάθεια μάλλον σπασμοδική, αποφάσισε το κλείσιμο των ιστοσελίδων Youtube και Twitter για να διατηρήσει την εκλογική του βάση στις δημοτικές εκλογές. Φαινομενικά, ο Erdoğan βγήκε σχεδόν αλώβητος από τα σκάνδαλα και συγκέντρωσε ένα ποσοστό της τάξης του 45%, όντας ο απόλυτος νικητής των εκλογών. Η αλήθεια όμως είναι διαφορετική: Ένα μεγάλο μέρος των πολιτών δείχνει μια έντονη δυσαρέσκεια για την στροφή στον αυταρχισμό του Τούρκου Πρωθυπουργού. Έτσι, με την τουρκική κοινωνία στα άκρα και διχασμένη απέναντι στις πρακτικές του Erdoğan, ο Gülen ψάχνει εναγωνίως τον τρόπο ώστε να επιστρέψει και πάλι στο προσκήνιο της τουρκικής πολιτικής σκηνής.
Για να το καταφέρει αυτό, προσπαθεί να δημιουργήσει μια άτυπη συμμαχία με τρεις παράγοντες που μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή του Erdoğan: Ο πρώτος σύμμαχος, όντας ο ίδιος αυτοεξόριστος στις ΗΠΑ, είναι το αμερικανικοεβραικό λόμπι. Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονίσουμε ότι ο ιμάμης για να το καταφέρει αυτό, προσπάθησε να αποτινάξει από πάνω του τις αντισημιτικες κατηγορίες που του αποδόθηκαν μετά τα γραφόμενα των πρώτων του βιβλίων. Ο δεύτερος σύμμαχος του Gülen θα μπορούσε να είναι ο τουρκικός στρατός και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων. Ο ιμάμης καλοβλέπει την εμπλοκή του τουρκικού στρατού ξανά ως ρυθμιστικό παράγοντα στην πολιτική ζωή της χώρας, όπως ακριβως συνέβαινε στην περίοδο πριν την άνοδο του Erdoğan.
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, καθώς μετά την υπόθεση «βαριοπούλα» και την καταδίκη εκατοντάδων αξιωματικών, η νέα στρατιωτική ηγεσία αποτελείται από άτομα προερχόμενα από το κίνημα Gülen. Ένας εξίσου σημαντικός σύμμαχος του πρώην ιμάμη θα μπορούσε να είναι ο Πρόεδρος της τουρκικής δημοκρατίας, Abdullah Gül, ο οποίος έχει δηλώσει ανοικτά την δυσαρέσκειά του για τις πρόσφατες αυταρχικές κινήσεις του Erdoğan με σκοπό την φίμωση των διαμαρτυριών εναντίων της κυβερνήσεως του, ενώ ίσως θελήσει να παραμείνει στον προεδρικό θώκο και μετά τις προεδρικές εκλογές του Αυγούστου (θέση την οποία καλοβλέπει ο Erdoğan).
Τελος, το φαινόμενο Gülen επεκτείνεται και στην Ελλάδα, με την παρουσία δύο ιδιωτικών φροντιστηρίων του στην Δυτική Θράκη, με την πρόθεση του για την ίδρυση ενός τρίτου στην Αθήνα, όπως επίσης και για τις απόψεις του περί ιδρύσεως τουρκικού πανεπιστημίου στην Θράκη. Είναι ξεκάθαρο ότι το αυγό του φιδιού έσπασε, και είναι ετοιμο να ορμήξει στον ιδιοκτήτη του. Είτε με τον Erdoğan, είτε με τον Gülen, η τουρκική εξωτερική πολιτική δεν αλλάζει, και παραμένει επιθετική στις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο. Η πολιτική αστάθεια όμως στην οποία έχει περιέλθει η γείτονως χώρα, είναι μια χρυσή ευκαιρία για την ελληνική κυβέρνηση να προωθήσει τις θέσεις δυναμικότερα όσων αφορά τα εθνικά θέματα, είτε αυτό είναι το κυπριακό, είτε η ανακύρηξη της ΑΟΖ είτε η αναχαίτιση της τουρκικής επιθετικότητας στο Αιγαίο.

http://defencenews.gr/