«Μην ανοίγεις το στόμα σου και την καρδιά σου στον καθένα, στους χίλιους κι αν ένας καταλάβει...»

Αγ. Σεραφείμ του Σάρωφ


Τρίτη, 18 Ιουνίου 2013

Ύπαιθρος και Φίδια: Το ξύπνημα της οχιάς

ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

Οι «καλοσύνες» του φετινού καιρού έχουν ξυπνήσει τα φίδια από νωρίς την άνοιξη... Μαζί τους, βέβαια, και τις οχιές!

Τις προάλλες συνάντησα δύο από δαύτες, χωρίς μάλιστα... να τις ψάχνω. Δυο ορατές οχιές σε έναν περίπατο 3-4 χιλιομέτρων δεν είναι καθόλου λίγες, ιδιαίτερα όταν η μία «λιαζόταν» σε απόσταση πολύ κοντύτερα σε μένα από όσο θα ήθελα... Τα έχουμε ξαναπεί: νωρίς την άνοιξη οι οχιές δεν παραμερίζουν εύκολα, «χτυπάνε» ευκολότερα αν ενοχληθούν, ενώ το δηλητήριό τους είναι περισσότερο τοξικό από άλλες εποχές του χρόνου.
Το ξύπνημα της οχιάς
Προσωπικά δεν έχω κάτι με τα φίδια, τα αφήνω στην ησυχία τους και προχωράω παρακάτω, αρκεί να κάνουν το ίδιο και αυτά! Και οι δυο οχιές που συνάντησα αυτό ακριβώς έκαναν, αν και η μία... σφύριξε προειδοποιητικά πριν «την κάνει»...
Για μια οχιά που ετοιμάζεται να επιτεθεί ισχύει ένα «πρωτόκολλο»: αν αισθανθεί πως απειλείται κουλουριάζεται σε ένα αμυντικό σχήμα S, όχι μόνο για να μειώσει τον όγκο της, αλλά και για να αποκτήσει τη δυνατότητα συσπείρωσης που χρειάζεται πριν από την τελική της εκτίναξη!

Συχνά ξεφυσάει λίγο σαν προειδοποίηση (μοιάζει κάπως με τον ήχο που κάνουν και οι χελώνες), αλλά αν δεν έχεις δει το φίδι, δύσκολα θα το ακούσεις.
Το ξύπνημα της οχιάς
Οταν το ανύποπτο χέρι ή πόδι, ή η μουσούδα του σκύλου φτάσουν σε μια απόσταση 30 έως 60 εκατοστών από το σώμα της ?ανάλογα με το μέγεθός της αυτό είναι το όριο ανοχής της? η οχιά θα «χτυπήσει»! Η επίθεση μιας οχιάς ολοκληρώνεται... στο 1/3 του δευτερολέπτου. Σε αυτό το απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου το φίδι εκτινάσσεται, τα σαγόνια του ανοίγουν κατά 90 μοίρες, δαγκώνει και αποτραβιέται πάλι πίσω.
Το αποτύπωμα...
Πέντε είδη οχιάς έχουμε στη χώρα μας. Η κερασφόρος οχιά (Vipera ammodytes) είναι το πιο κοινό και διαδεδομένο είδος, τέτοιες ήταν και αυτές που συνάντησα και εγώ. Το χειρότερο, όμως, δάγκωμα το κάνει η οθωμανική οχιά. Την έχουμε κι αυτήν στην Ελλάδα, αλλά ζει μόνο στη Θράκη, στη Μυτιλήνη, στη Χίο, στην Πάτμο, στην Κω, στη Σάμο, στη Λέρο, στην Κάλυμνο, στους Λειψούς και στη Σύμη.

Είναι το πιο επιθετικό είδος της Ευρώπης, πολύ μεγαλύτερο σε μέγεθος από την κοινή οχιά και με ισχυρότερο δηλητήριο. Οσοι κυνηγάνε σε αυτά τα μέρη, καλό είναι να θυμούνται ότι το είδος σκαρφαλώνει συχνά και σε δένδρα, καθώς ειδικεύεται και στο κυνήγι των πουλιών. Οποιο είδος και αν είναι πάντως, αν σας δαγκώσει μια οχιά θα το καταλάβετε, και όχι μόνο γιατί πονάει πολύ!
Αν πάνω στο δέρμα σας υπάρχουν δύο μικρές τρυπίτσες που αντιστοιχούν στα δυο μπροστινά σωληνόγλυφα δόντια της, τότε πρόκειται για οχιά... Αν αντίθετα στο σημείο του δήγματος υπάρχει το αποτύπωμα μιας σειράς δοντιών σε σχήμα ανάποδου U, πρόκειται για άλλο φίδι που δεν είναι επικίνδυνο για τη ζωή σας. Υπάρχει βέβαια μια περίπτωση το δάγκωμα να είναι «στεγνό», δηλαδή η οχιά να μην έχει μπορέσει να χύσει το δηλητήριό της.
Στα 3 λεπτά μετά την επίθεση σε έναν άνθρωπο, ο πόνος στην περιοχή του δήγματος χέρι του γίνεται έντονος, στα 10 λεπτά αρχίζει να πρήζεται και ο πόνος στους αδένες γίνεται ανυπόφορος. Ενα μισάωρο μετά αρχίζουν η δυσφορία, η δύσπνοια, ίσως οι σπασμοί και τα ρίγη μαζί με ληθαργικά συμπτώματα.
Ωστόσο, αλλιώς τσιμπάει μια ενήλικη οχιά και αλλιώς μια νεαρή... Αλλη δύναμη έχει το δηλητήριο μιας οχιάς που πρόσφατα έχει κυνηγήσει, και άλλη εκείνης που μόλις έχει αφυπνισθεί από τη χειμερία νάρκη της.
Μια έμπειρη ενήλικη οχιά, μπορεί να μη χύσει όλο το διαθέσιμο δηλητήριό της σε μια επίθεση. Μια πιο? ανώριμη και πιο τρομαγμένη, όμως, μπορεί να αφήσει ό,τι έχει και δεν έχει στο χέρι, στο πόδι, ή -πολύ χειρότερα- στο πρόσωπό σας!
Το δηλητήριο...
Το δηλητήριό τους χονδρικά «συμπυκνώνεται» σε δύο τύπους:
  • το αιμοτοξικό που είναι πολύ επώδυνο, επιδρά στο κυκλοφορικό σύστημα και τα εσωτερικά όργανα προκαλώντας κλονισμό ή φλεγμονή στο σώμα, καταστρέφοντας τους ιστούς στο σημείο του δήγματος και
  • το νευροτοξικό που δεν είναι τόσο επώδυνο, αλλά επιδρά στο νευρικό σύστημα το οποίο ελέγχει την αναπνοή και σύντομα επιφέρει παράλυση.
Κανένα φίδι όμως, δεν έχει μόνο το ένα ή μόνο το άλλο. Η σύσταση διαφέρει ανάλογα με το είδος του φιδιού, αλλά το δηλητήριο της οχιάς επιδρά κυρίως στο κυκλοφορικό σύστημα, προκαλώντας πήξιμο του αίματος και φράξιμο στις αρτηρίες των πνευμόνων. Αν σας δαγκώσει ποτέ φίδι, μη σπαταλήσετε χρόνο για να το βρείτε, να το αναγνωρίσετε ή να το σκοτώσετε. Το κύριο μέλημά σας πρέπει να είναι η γρήγορη άφιξή σας σε νοσοκομείο ή κέντρο υγείας... Καθ' οδόν προς τα εκεί, μπορείτε να καθαρίσετε το δέρμα στην περιοχή του δήγματος με αραιό διάλυμα αντισηπτικού και με φορά από το κέντρο προς την περιφέρεια (π.χ. Betadine σε αραίωση 1:10 σε απεσταγμένο νερό). Ετσι από το σημείο του δήγματος απομονώνονται τα μικρόβια που προκαλούν τέτανο και γάγγραινα.
Αν πρόκειται να τοποθετήσετε ελαστικό επίδεσμο ή οτιδήποτε ανάλογο, αυτό πρέπει να γίνει 5 εκατοστά πάνω από το σημείο του δήγματος ή πολύ κοντά στην πλησιέστερη άρθρωση. Το «δέσιμο» πρέπει να είναι τόσο σφικτό ώστε να αποκλείει μόνο τη λεμφική κυκλοφορία, και τόσο χαλαρό ώστε να μην εμποδίζει τη φλεβική και αρτηριακή (να επιτρέπεται δηλαδή η άνετη είσοδος ενός δαχτύλου κάτω από τον ελαστικό επίδεσμο).
Αν δεν είστε βέβαιοι ότι μπορείτε να ελέγξετε τη διατήρηση της κυκλοφορίας, μην επιχειρήσετε αυτήν την πρακτική.
ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ;
Αυτό, πάντως, που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι το ότι τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας, τα περισσότερα δήγματα φιδιών δεν εντοπίζονται στα πόδια... αλλά στα χέρια!

Σε 89 περιπτώσεις επιθέσεων φιδιών που εξετάστηκαν κλινικά στο Νοσοκομείο των Πατρών, οι 61 (68,54%) αφορούσαν δάγκωμα στα χέρια.
Δημήτρης Στριλάκος

 http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23386&subid=2&pubid=63818381